Những lỗi logic thường gặp khi tranh luận (Logical Fallacies)

Discussion in 'Quán nước VietPhd' started by seeker, Aug 13, 2008.

  1. seeker

    seeker Senior Member

    Trong khi tranh luận người tham gia vô tình hay hữu ý có thể mắc vào những lỗi logic trong lập luận. Điều này có thể gây phản cảm trong VietPhD vì những người làm khoa học hình như dị ứng với những sai lầm logic, đôi lúc họ không kìm chế đã a lô xô ném đá. Khi ai đó bị ném nặng quá thì họ phản ứng dựa trên cái lỗi Appeal to Pity (ra vẻ đáng thương, van xin), không biết không có tội mà không thừa nhận sai lầm của mình. Những sai lầm lập luận có thể dẫn đến cuộc chiến đổ lửa giữa các nhóm như sai lầm Property in the Whole, từ một vài cá thể tổng quát cho cả cộng đồng. Rồi sai lầm Property in the Parts, coi một người sẽ có tính chất của cộng đồng anh ấy tham gia, ra để công kích lẫn nhau. Giống như bọn bị nó hay khoe khoang nên những ai du học ở US đều thế.

    Tiếp đến những kẻ phá hoại dùng Straw Man, lái sang vấn đề khác, để đánh lạc hướng quần hùng. Hay những người cố hữu lôi Old is Better, dựa vào truyền thống để cho rằng là tốt, để cố thủ và đi dạy dỗ thế hệ đi sau. Lại có cả những người đi đâu đó thấy cái mới đã cho rằng New is Better, cho mình là cách tân.

    Cuối cùng đau khổ nhất là những người dựa trên giả thiết là bản thân luôn đúng. Dùng một loạt các sai lầm Attacking the Speaker, Popularity, Exception ... làm cho những người khác hoặc là ngại dính dáng đến hoặc là lao vào giải thích rồi bị ức chế, tố cáo và bị coi là ác.

    Thiết nghĩ sẽ thật may mắn nếu mỗi sai lầm được chỉ ra. Giữ không khí hòa thuận và giúp nhau cùng tiến bộ (Bắt trước GS LVL nhưng ko được :D ). Khi đó một người có thể chống lại cả bầy đàn cũ kỹ, giống với tác phong của một PhD đi trình bày ở conference. Một thành viên mới không phải e ngại các thành viên cũ và một người không thể phá hoại một topic (nếu có quy định mắc N sai lầm thì cho nghỉ vài ngày).

    Reference:
    Logical Fallacies: http://leo.stcloudstate.edu/acadwrite/logic.html
    List of fallacies: http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_fallacies

    P/S: ai có cuốn nào hay hay về đề tài này cho em xin với :D .
     
  2. haichit

    haichit Viên mãn

    Tranh luận theo kiểu người Việt nam: Mình luôn là người đúng --> Phải tận dụng mọi kế sách để cho đối thủ lúng túng --> Những lỗi trên của chú seeker không có trong từ điển "lỗi" :-$
     
  3. Hong Linh

    Hong Linh Viên mãn

    Về các lỗi logic trong tranh luận có cái trang này liệt kê và giải thích rất dễ hiểu về 42 lỗi thường gặp. Bác nào thích thì tham khảo thêm:

    Fallacies.

    Nhìn chung thì VietPhDers nên cố gắng tránh những lỗi này khi tranh luận với nhau.
     
  4. dinhcongbang

    dinhcongbang Bạn của mọi người

  5. levent

    levent Thèm thuồng

  6. dinhcongbang

    dinhcongbang Bạn của mọi người

    Trả lời cho tranh luận như thế nào.

    Bài này quá hay vì tính thực tiễn của nó trong các cộng đồng VN. Xin mạn phép tác giả và dientuvietnam.net để post lại ở đây:

    ============

    Trả lời cho tranh luận như thế nào.

    Tranh luận là một nghệ thuật có từ xưa. Ai cũng có thể tranh luận được nhưng rất ít ai tranh luận đúng cách. Sau đây là các lỗi lầm hay mắc phải khi tranh luận.


    Tấn công cá nhân:
    VD: Nó không hiểu cái này đâu, ngày xưa nó đi bán kẹo kéo mà.
    Hoàn toàn không liên hệ đến việc tranh luận. Hạ nhục cá nhân với mục đích để hạ giá sự hiểu biết của người khác. Bán kẹo hoàn toàn không liên hệ tới sự thông minh/hiểu biết của người đó.

    Vơ đũa cả nắm:
    VD: Học trò trường đó dở lắm.
    Đâu phải ai học ở đó cũng ngu đâu.

    Kết luận sai:
    VD: Có một ông bác học bỏ một con cào cào lên bàn rồi đập bàn một cái. Con cào cào nghe thấy, giật mình nhẩy mất. Ông cắt hết chân cào cào rồi đập bàn một cái, con cào cào vẫn nằm im. Ông kết luận: Cào cào bị điếc khi mất hết chân. Ông ấy sai vì có lý do khác cho cào cào không nhẩy được.

    Đa số thắng tiểu số:
    VD: 90% giới tiêu thụ dùng sản phẩm này.
    Nhưng 90% có thể bị xai, vì sản phẩm này quá rẻ (nhưng chưa chắc đã tốt) hoặc không biết tới sản phẩm khác. 90% không có nghĩa là ai cũng phải dùng theo.
    A: Tôi thấy đa số ai cũng dùng loại IC này, tại sao anh không xài.
    B: Nhưng không có nghĩa là loại IC này tốt nhất cho mạch điện của tôi.

    Vỗ ngực xưng tên:
    VD: theo 20 năm kinh nghiệm của tôi thì làm như vầy mới đúng.
    Kinh nghiệm không hẳb phải là sự thật. Trong vấn đề kỹ thuật cao, mỗi ngày một tiến, kinh nghiệm hôm qua có thể sai hoặc lỗi thời.

    Chuối và cam:
    VD1: tôi thích cam hơn chuối.
    Hoàn toàn không có nghĩa lý gì hết. Đó là cảm nghĩ cá nhân không thể coi là sự thật trong một cuộc tranh luận.

    VD2: tôi nghĩ cam tốt hơn chuối.
    So sánh 2 thứ khác nhau.

    Thầy là đúng:
    VD: Thầy tôi nói không có tụ lớn 1F.
    Đem thầy ra hù vì ai cũng nghĩ thầy là đúng.
    Hoàn toàn vô nghĩa vì chưa chắc ông thầy đã đúng. Hoặc lúc ông ấy học thì loại tụ này chưa có.

    Cóc ngồi đáy giếng:
    VD: làm gì có cảm biến biết xe chạy đến mà bật đèn xanh !!!
    Mình không thấy/biết chưa có nghĩa là không có.

    Chứng minh ngược:
    VD: Tôi biết là có ma, anh có chứng minh là không có ma được không???
    Lối này là đổ cho người đối thoại phải chứng minh ngược lại, nếu không chứng minh được thì điều mình nói là đúng.

    Tuổi tác:
    VD: Mày con nít, biết gì! hoặc hậu sinh khả uý, bác già lỗi thời rồi.
    Tuổi tác và sự hiểu biết về một vấn đề gì (nhất là đối với điện tử) không liên quan tới nhau nhiều.

    Mai hoa quyền:
    VD: theo định luật A thì như vầy. Còn theo ông bác học này thì như vầy. Theo đại học này thì như vậy. Và cuốn sách này thì nói như vầy. Tất cả đều chứng tỏ anh sai. Tung mai hoa quyền ra làm địch thủ lúng túng không biết đỡ chiêu nào trước. Dữ kiện qúa nhiều làm đối phương không hiểu kịp và bị quátải.

    Äiện tá»­ Việt Nam - View Single Post - Tranh luận là gì? Những yếu tố ảnh hưởng?
     
    vitconvoz, livefully and Nhi Quach like this.
  7. hgteros

    hgteros "An Ninh Mạng"

    Mình thấy những ví dụ đấy chưa chắc hẳn lỗi, thậm chí trong nhiều trường hợp nó còn rất hợp lý. Những luận điểm mình đưa ra có logic hay không nó còn phụ thuộc vào tình hình thực tế như thế nào.

    Xin lấy ví dụ về cam tốt hơn chuối ở trên. Khi ta so sánh lợi ích của hoa quả đối với người bị tiểu đường chẳng hạn và giả dụ thực tế cam tốt hơn chuối (e.g., chuối có nhiều đường) thì việc nói rằng cam tốt hơn chuối là chuyên đương nhiên. Nếu nói khác nhau mà ko so sánh được với nhau thì chả cái gì so sánh được bởi cái gì cũng khác nhau.

    Lại nói đến ví dụ đa số thắng tiểu số: Thực sự nếu 90% người dùng một sản phẩm nào đó (Intel chip) chẳng hạn thì điều đó có nghĩa là sản phẩm đó nhiều khả năng tốt hơn. Chả phải chúng ta vẫn thường dựa vào review trước khi mua sản phẩm đó sao?

    Thế cho nên ngược lại tớ nghĩ không nên quá lăn tăn dựa vào một cái list để tăng tính logic cho tranh luận của mình
     
    livefully and dinhcongbang like this.
  8. dinhcongbang

    dinhcongbang Bạn của mọi người

    Đúng là phải tùy vào tình hình thực tế, vấn đề đang bàn là gì, argument của phía bên kia thế nào, đã bàn đến đâu rồi. Cá nhân tớ cho rằng vẫn nên học qua cái list of fallacies và áp dụng vì đó là đúc kết và về mặt logic và thực tiễn. Nhiều khi trong tranh luận không thể đến được đúng hay sai, đạt được ý kiến nào mạnh/nặng hơn những cái khác đã là khó rồi, nhiều khi chẳng thấy cái nào hơn cái nào cả vì cả hai bên đều có những strengths và weaknesses khá cơ bản.

    HgtEros rất tinh khi nhặt ra hai điểm yếu nhất trong danh sách trên để tấn công (cam/chuối, đa số/thiểu số). Có lẽ lúc tác giả viết thì đang tập trung vào một số vấn đề cụ thể nên thấy hai điểm đó không có vấn đề gì. Nhưng nếu mở rộng ra trong tranh luận nói chung thì hai điểm đó có thể không đứng vững. Xin lấy một ví dụ vui để thấy rằng tùy tình huống mà áp dụng:

    Đa số/thiểu số, strong point: Đa số người giao thông đều đi về phía bên phải, vì thế bờm cũng nên đi về phía bên phải.

    Đa số thiểu số, weak point: Đa số đàn ông VN đều hút thuốc, mà tuổi thọ đàn ông VN còn hơn cả Nga, vì thế bờm cũng nên hút thuốc.

    Ở ví dụ thứ nhất, luận điểm đa số valid cho cái situation, ở ví dụ thứ hai đa số không valid trong hoàn cảnh đó. Nếu mình start bằng một cái gì đó valid thì dễ dẫn đến cái valid conclusion hơn, còn start bằng một cái sai/yếu thì kết luận dễ bị đánh đổ.

    ĐCB
     
  9. hgteros

    hgteros "An Ninh Mạng"

    Tất nhiên cũng có một số nguyên tắc khi tranh luận và chúng nó cũng hữu ích. Tuy nhiên có một cái mà mọi người ít khi nhắc đến đó là attitudes khi tranh luận. Theo tớ thì khi tranh luận thì chúng ta nên có thái độ open, trung thực và cầu tiến :)

    Bình loạn thêm về cái Mai hoa quyền

    Cái này là một trong những nguyên tắc hàng đầu khi nghiên cứu. Chả có gì sai khi cite những thông tin đấy ra cả (nếu đã được công nhận rồi). Dở nhất là kêu ca khi dự kiện nhiều quá, mình không hiểu, hay mình bị quá tải ...
     

Share This Page