Cải cách giáo dục, văn hóa đọc và dịch thuật

Discussion in 'Quán nước VietPhd' started by Nkd, Oct 15, 2012.

  1. Nkd

    Nkd Viên mãn

    Cụ Hoàng Tụy vừa có một bài viết rất công phu trên Tia Sáng về Cải Cách Giáo Dục. Tôi có một số ý kiến phản hồi về vấn đề này đồng thời đến một số chủ đề khác có liên quan như Văn Hóa Đọc và Dịch Thuật.

    A. Cải Cách Giáo Dục.

    1) Một chương trình giáo dục phổ thông tiên tiến (CTGDPTTT) không nhất thiết phải bao hàm ngay các vấn đề nhạy cảm.

    Theo tôi, CTGDPTTT cần đảm bảo được thời gian tự học và sáng tạo cá nhân, thời gian thảo luận, giảm tầm quan trọng của điểm số, khuyến khích tinh thần hiếu học của học sinh và một vài điều khác. Quan trọng là xây dựng được khung thời gian hợp lý cho từng loại hoạt động giáo dục (thời gian giáo viên giảng bài, thời gian thảo luận, thời gian tự học và sáng tạo, thời gian sinh hoạt ngoại khóa v.v..). Các vấn đề nhạy cảm hoặc không nhạy cảm chỉ là các nội dung để bỏ vào cái khung ấy. Nếu cứ đòi hỏi lồng ghép ngay lập tức các vấn đề nhạy cảm vào khung thì rất có thể các thế lực bảo thủ sẽ cương quyết chống lại toàn bộ các nỗ lực cải cách để bảo vệ lợi ích của họ. Cho dù Ủy Ban Quốc Gia Chỉ Đạo Cải Cách Giáo Dục được thành lập nhưng những người tâm huyết muốn đưa các nội dung nhạy cảm vào CTGDPT bị gạt ra ngoài thì mong muốn của cụ Hoàng Tụy cũng không thực hiện được.

    Tôi nghĩ bước đầu CTGDPTTT cần đặt ra một số mục tiêu cơ bản như: học sinh được tiếp nhận một khối lượng kiến thức đủ lớn và quan trọng, có năng lực tranh luận, có kỹ năng tự tìm kiếm tài liệu, tự nghiên cứu vấn đề và có đủ thời gian để phát triển sáng tạo cá nhân.

    Trẻ em Mỹ và nhiều quốc gia phát triển được cho thảo luận về các vấn đề chính trị, v.d. bầu cử tổng thống từ lớp 1. Giáo dục tiểu học VN cũng có thể sử dụng khung chương trình giáo dục của Mỹ, chỉ có điều thay thế các chủ đề đó bằng các vấn đề văn hóa, xã hội khác. Các vấn đề nhạy cảm sẽ được các nhà giáo dục thảo luận, đấu tranh, đưa vào dần dần. Một khi đã có khung chương trình và thử nghiệm một thời gian tương đối tốt, thay thế nội dung giáo dục này bằng nội dung giáo dục kia không phải là điều khó và mất nhiều thời gian.

    2) Thuê các chuyên gia giáo dục nước ngoài thiết kế toàn bộ khung chương trình giáo dục phổ thông . Những người này cũng sẽ phối hợp với các chuyên viên giáo dục của Việt nam xây dựng các nội dung chương trình giảng dạy và các hoạt động cho khung đó.

    Tôi chỉ lấy ví dụ là các chương trình tìm kiếm các tài năng thanh nhạc hiện nay ở Việt nam. Thực tế cho thấy, mặc dù tất cả các chương trình này đều rất đơn giản, nhưng những chương trình sử dụng format của nước ngoài luôn hấp dẫn hơn và hứa hẹn có tuổi thọ lâu dài hơn. Giáo dục cũng vậy, các nhà giáo dục phương tây có kinh nghiệm hơn ta rất nhiều trong việc xây dựng chương trình, khuyến khích tinh thần hiếu học, tìm tòi, sáng tạo của học sinh cũng như kinh nghiệm xây dựng các chương trình thi cử, đánh giá và đào tạo giáo viên.


    3) Cải cách tiền lương cho giáo viên không thể một sớm một chiều


    Dưới góc độ kinh tế học, lương của các công chức/viên chức của một ngành kinh tế không thể vượt xa các ngành kinh tế khác. Nhưng để nâng lương cho toàn bộ công chức/viên chức nhà nước lên gần mức đủ sống thì tôi e rằng quỹ lương của Việt nam hiện nay không chịu nổi.

    Nhưng như vậy không có nghĩa là không thể CCGDPT. Tôi nghĩ rằng vẫn có các biện pháp dung hòa CCGDPT và việc giáo viên tự tổ chức dạy thêm để nâng cao thu nhập. Chẳng hạn nghiêm cấm việc dạy thêm với khối lượng kiến thức mới và bài tập nặng nề. Tuy nhiên, không khuyến khích nhưng cũng không cấm giáo viên tổ chức cho sinh viên tham gia các buổi thảo luận theo chủ đề hoặc sáng tạo hoặc tự học, tự đọc sách theo chủ đề tại nhà riêng của họ. Giáo viên chỉ giữ vai trò là người giám sát, khơi gợi vấn đề hoặc đặt câu hỏi.


    4) Thành lập Hiệp Hội/Nhóm Trí Thức Hỗ Trợ và Xúc Tiến Cải Cách Giáo Dục.

    Tôi cho rằng nên coi việc CCGDPT là việc của toàn dân. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt nam dự kiến chỉ có một chương trình giáo dục phổ thông thống nhất trên toàn quốc, theo mô hình các chương trình giáo dục tiên tiến ở phương tây, thì tầm quan trọng của chương trình ấy càng lớn và càng cần sự tham gia của ý kiến của mọi trí thức, đặc biệt là trí thức Việt kiều.

    Đề xuất thành lập Ủy Ban Chỉ Đạo Cải Cách Giáo Dục Quốc Gia là một ý kiến rất hay, tuy nhiên có thể có một số hạn chế, chẳng hạn như không tận dụng được sự đóng góp to lớn và đa dạng về kinh nghiệm và tri thức của Việt kiều, những người có con em đang trực tiếp được hưởng những nền giáo dục tiên tiến. Hơn nữa, dù có hay không Ủy Ban này thì việc thành lập các tổ chức giám sát và hỗ trợ hoạt động cải cách giáo dục với sự tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân trong và ngoài nước luôn luôn cần thiết.

    Chính bởi vậy tôi đề nghị thành lập Hiệp hội/Nhóm Trí Thức Hỗ Trợ và Xúc Tiến Giáo Dục. Hiệp hội này có thể do một nhóm các trí thức cả trong và ngoài nước tự tổ chức, với nòng cốt từ 10-20 người nhưng kêu gọi sự tham gia của tất cả những ai tâm huyết với sự nghiệp giáo dục. Công việc của hiệp hội này có thể là:
    - Vận động nhà nước đầu tư để nghiên cứu kinh nghiệm cải cách giáo dục ở các quốc gia
    - Vận động nhà nước thuê chuyên gia nước ngoài thiết kế khung CTCCGDTT
    - Giới thiệu và khuyến khích các chuyên gia giáo dục Việt nam tham gia nghiên cứu nội dung CCCCGDTT
    - Vận động công khai hóa dự thảo chương trình giáo dục để nhân dân thảo luận
    - Cử thành viên cùng tham gia các buổi giảng thử, các tiết thảo luận và sinh hoạt ngoại khóa thử nghiệm.
    - Giám sát tiến độ cải cách giáo dục.
    - Tìm hiểu các khó khăn, trở ngại cụ thể diễn ra trong quá trình cải cách, viết bài nêu vấn đề để toàn dân cùng thảo luận, tìm kiếm giải pháp.
    - v.v…

    Hiện nay cũng có một số nhóm tự phát quan tâm đến giáo dục nước nhà, v.d. như nhóm Chấn Hưng Giáo Dục. Tôi chưa tìm hiểu kỹ tuy nhiên có vẻ như các nhóm này chưa tập trung vào những công việc cụ thể và dài hơi. Điều quan trọng, tôi nghĩ là Hiệp Hội/Nhóm Trí Thức Hỗ Trợ và Xúc Tiến Giáo Dục cần có nòng cốt là những trí thức có uy tín ở trong và ngoài nước, có mối quan hệ với các cơ quan nhà nước. Có thể tạm thời chưa đụng đến các vấn đề nhạy cảm như đưa các chủ đề chính trị vào chương trình học và yêu cầu giám sát minh bạch hóa tài chính ở các dự án cải cách giáo dục. Các chủ đề này là vấn nạn của tất cả các ngành chứ không chỉ ngành giáo dục và cần một cuộc vận động khác.



    B. Văn hóa đọc và dịch thuật


    (để mấy hôm có thời gian tôi viết tiếp)
     
    Last edited by a moderator: Oct 15, 2012
    GGT likes this.
  2. Nkd

    Nkd Viên mãn

    Sở dĩ tôi nói chuyện thuê chuyên gia nước ngoài thiết kế toàn bộ khung chương trình Cải cách giáo dục bởi vì tôi biết là trước đây Chương Trình Quốc Gia về Công Nghệ Thông Tin và CTQG về Thương Mại và Chính Phủ Điện Tử là do chuyên viên Bộ Khoa Học và Công Nghệ và Bộ Thương Mại thiết kế. Đấy là một trong những lý do khiến các chương trình này thất bại.

    Tôi e ngại rằng chương trình Cải Cách Giáo Dục cũng sẽ lại thực hiện theo cung cách đấy. Bộ Giáo Dục cử chuyên viên đi tập huấn ở nước ngoài vài khóa rồi về tự thiết kế cây nhà lá vườn, bởi họ tư duy là cải cách giáo dục không khó và có nhiều nội dung chương trình là đặc thù VN và phải dựa trên điều kiện kinh tế VN.

    Dĩ nhiên là chương trình CCGD không phức tạp và khả năng thành công cao hơn các chương trình CNTT và TMĐT, nhưng tôi thấy vẫn nên để cho các chuyên gia nước ngoài thiết kế toàn bộ và cố vấn về nội dung chương trình. Chuyên gia VN chỉ nên phụ giúp thôi. Tốn tiền một chút nhưng khả năng thành công và độ bền của chương trình cao hơn nhiều.

    Một vấn đề nữa là không nên mất thì giờ tranh cãi về Triết lý giáo dục. Các trường tư ở tây đều có sẵn các bản triết lý giáo dục được nghiên cứu và hiệu chỉnh nhiều rồi. VN chỉ cần vác về sửa đổi câu chữ một chút thôi. Dĩ nhiên, thiết kế chương trình cho một trường tư thì khác với chương trình giáo dục của một quốc gia, nhưng dưới nhiều góc độ, chương trình một quốc gia cũng chỉ là nhân bản chương trình của 1 trường tư thôi.
     
    GGT likes this.
  3. TBD

    TBD ...

    Nói về triết lý giáo dục, em thấy có người nói người Việt Nam thiếu sự sáng tạo bền bỉ, ít có sản phẩm sáng tạo lớn mà chỉ đưa ra được những cái nhỏ lẻ, em thấy điều đó đúng, nhưng tìm nguyên nhân sâu xa hơn, do người Việt mình không được học về cách học và làm một cách sâu sắc. Ví dụ, khi học không học sâu, không hiểu được bản chất, không đặt ra câu hỏi tại sao lại như thế, khi làm lại chỉ áp dụng các case nhỏ lẻ, thì tư duy cũng sẽ vụn vặt, thiếu sự tổng quát thì khó có sự sáng tạo lớn được.

    Em nghĩ không chỉ khung chương trình mà cả chương trình giảng dạy, sách giáo khoa cũng có thể thuê chuyên gia nước ngoài, kết hợp với chuyên gia Việt Nam.
    Bây giờ, chắc là cũng có nhiều giáo sư, tiến sĩ Việt Nam ở nước ngoài sẵn sàng kết hợp để làm điều này. Hôm trước vào blog của giáo sư Nguyễn Tiến Dũng, thấy ông ấy còn viết sách Toán cho thiếu nhi.

    Cũng không nên e ngại rằng người Việt Nam không tiếp quản được chương trình này, do khác biệt về con người hay xung đột triết lý giáo dục gì. Ngày xưa, giáo dục chúng ta là Nho học mà khi tiếp xúc với Phương Tây mà văn hóa, giáo dục VN cũng thay đổi. Nhiều người chỉ học bậc thành chung mà nói tiếng Pháp nhoay nhoáy, nhiều người chỉ học ở VN thời đó thôi mà trở thành dịch giả được. Chưa kể thay đổi về sử dụng chữ viết (chuyển sang chữ quốc ngữ), thay đổi về ngôn ngữ, văn hóa, và có cả những nhà Khoa học Việt Nam xuất phát từ môi trường giáo dục đó (Trần Đại Nghĩa, Tạ Quang Bửu...). Nghe nói sau này VN bỏ học chữ Pháp, dần mất đi một kênh liên lạc với phương Tây, chỉ còn những cụ hoài cổ, thi thoảng gặp nhau thì gọi nhau Moa, Toa để tưởng nhớ một thời thôi.

    Cái khó bây giờ là về con người. Cả một hệ thống giáo dục với những con người làm giáo dục đã được đào tạo theo kiểu cũ, giờ thay đổi chương trình, cách dạy thì không biết chuyển đổi nhanh bằng cách nào.
     
    Last edited: Oct 31, 2012
  4. TBD

    TBD ...

    Họ đã làm thật. Âm thầm làm những việc cụ thể để hiện đại hóa giáo dục.

    http://thichhoctoan.net/2013/04/05/em-biet-cach-hoc/#more-716

    Nhóm cánh buồm: http://www.canhbuom.edu.vn/

    Mặc dù nỗ lực biên soạn sách, nhưng từ việc học, đọc, nghiên cứu triết lý giáo dục hiện đại đến việc tự tổ chức thực hiện những việc cụ thể như biên soạn sách thì có cần một sự tư vấn của chuyên gia giáo dục nước ngoài không?
     
    Last edited: Apr 7, 2013
  5. Tifosi

    Tifosi Thèm thuồng

    Ai chứ cụ Phạm Toàn mà làm cải cách thì em không tin. Cụ già quá rồi. Đọc qua cái bài của cụ thấy lẩm cẩm bỏ bu.

    Cụ lại chê "vọng ngoại". Tây chúng nó nghiên cứu bao nhiêu về tâm lý giáo dục. Các cụ chẳng nghiên cứu gì cứ sáng tạo lăng nhăng. Các cụ cứ rập khuôn của tây cho chúng em nhờ. Đừng tự sáng tạo rồi lại khổ con cháu.
     
    champs and GGT like this.
  6. TBD

    TBD ...

    Đọc không kỹ, tưởng mấy bác GS. NBC, DTS lại vận động nhóm để thiết kế, soạn thảo sách giáo khoa.

    Mình không biết nhóm "Cánh buồm" nên không dám phán, chỉ thấy từ việc thống nhất, vạch ra triết lý giáo dục đến việc cụ thể là soạn thảo sách giáo khoa, dạy trẻ em tư duy thì theo mình không dễ, bởi những người soạn thảo sách giáo khoa có khi quen với cách tư duy của chính môi trường mình trưởng thành rồi.
     
  7. talatranthaiha

    talatranthaiha Thèm thuồng

    Em thấy bàn về GD nước nhà thì chắc phải làm thêm 1 cái "Sử kí toàn thư" nữa. Với cái nhìn lạc quan và hi vọng thì chắc phải ít nhất 15 năm nữa thì GD VN mới có thể sánh với Thái Lan thôi. GD tốt thì mấy cái khác như KH, Kinh tế mới tốt theo được.
    Một cái thiển nghĩ nhỏ của em với GD lớp 1 :) : là chúng ta đừng dạy các em lớp 1 là chúng ta có "Rừng vàng biển bạc" nữa. Đừng dạy các em là người VN thông minh. Đừng dạy các em điểm cao là tốt, mà hãy dạy các em biết xấu hổ khi chép bài của bạn.
    Thiển í của em với GD lớp 1 thôi. Các bác chém nhẹ tay. :) Còn các lớp lớn hơn, rồi Đại học thì nhờ các bác í kiến.
     
  8. champs

    champs OK? Computer?

    Đúng là đọc bài của bác Phạm Toàn này không hế trích dẫn hoặc tham khảo một tài liệu nước ngoài nào. Không khéo cải tiến lại thành cải lùi.
     
    GGT likes this.

Share This Page